40+ jaar expertise in laboratoriumapparatuur
Service & onderhoud door gecertificeerde specialisten
Van laminaire clean bench tot Klasse III glovebox: Poly Temp Scientific levert, installeert en onderhoudt flowkasten voor laboratoria in heel Nederland. Productbescherming, persoonsbescherming of volledige containment. Wij adviseren de oplossing die past bij uw toepassing en bioveiligheidsniveau.
De term "flowkast" wordt in de dagelijkse laboratoriumpraktijk voor meerdere, fundamenteel verschillende apparaattypen gebruikt. Dit leidt dan ook regelmatig tot verwarring bij de aanschaf. Een laminaire flowkast of LAF-kast is een overkoepelende term voor kasten die via een HEPA- of ULPA-filter een gezuiverde luchtstroom genereren. Maar wat die luchtstroom doet en wie of wat daarmee beschermd wordt, verschilt sterk per type.
Een clean bench of laminaire flowkast in enge zin blaast gefilterde lucht over het werkoppervlak richting de gebruiker. Het product wordt beschermd, maar de operator en de laboratoriumomgeving niet. Hierdoor is een clean bench uitsluitend geschikt voor niet-infectieus materiaal: steriele voedingsbodems, plantenmateriaal, zaadtests of elektronische componenten.
Een biologische veiligheidskast (BSC), ook wel microbiologische veiligheidskast of veiligheidswerkbank, is een fundamenteel ander apparaat. Door een combinatie van neerwaartse HEPA-gefilterde lucht (downflow) en een inwaartse luchtstroom via de frontopening beschermt de kast tegelijkertijd de operator, het product en de omgeving.
Daardoor is dit de standaard voor het werken met micro-organismen, celculturen, bloed- en weefselmonsters en biologische agentia.
Belangrijk: Een flowkast is geen zuurkast. Een zuurkast is bedoeld voor de afzuiging van chemische dampen en gassen. Biologische veiligheidskasten en laminaire flowkasten werken met gefilterde lucht voor biologische veiligheid en zijn daardoor niet geschikt voor chemische afzuiging. Beide kasten zijn niet onderling uitwisselbaar en mogen nooit worden ingezet voor elkaars toepassingen.
De keuze tussen clean bench, klasse I, klasse II (type A2 of B2), cyto-werkbank of klasse III glovebox hangt af van uw sampletype, het bioveiligheidsniveau (BSL-1 t/m BSL-4) en de geldende normen en inperkingseisen in uw sector. Poly Temp Scientific adviseert u hierin.
Van laminaire clean bench tot volledig gasdichte glovebox: elk kasttype biedt een ander beschermingsniveau en is ontworpen voor specifieke toepassingen en risicocategorieën.
Steriele werkomgeving via verticale of horizontale HEPA-gefilterde luchtstroom. Beschermt uitsluitend het product. Geen persoons- of omgevingsbescherming. Alleen inzetbaar voor niet-infectieus materiaal.
Inwaartse luchtstroom beschermt de operator en de omgeving via HEPA-uitblaas. Geen productbescherming. Geschikt voor BSL-1 tot en met BSL-3 toepassingen waarbij steriel werken niet vereist is.
De meest toegepaste kast in laboratoria. Beschermt gelijktijdig de operator, het product en de omgeving via downflow HEPA-lucht en inwaartse luchtstroom. Type A2 is de standaard; type B2 (100% exhaust) voor werken met chemicaliën en organische oplosmiddelen.
Drie-filter veiligheidskast specifiek voor de bereiding en verwerking van cytostatica, cytotoxische geneesmiddelen en CMR-verbindingen. Voldoet aan EN 12469 en DIN 12980. Verplicht in ziekenhuisapotheken en farma productieomgevingen.
Volledig gasdichte, gesloten kast voor werken onder maximale containment. Geïntegreerde rubberen handschoenen bieden volledige isolatie. Vereist bij het werken met hoogrisico-pathogenen op bioveiligheidsniveau 3 en 4.
Het principe van een biologische veiligheidskast berust op twee samenspelende, gescheiden luchtstroombewegingen in combinatie met HEPA- of ULPA-filtratie. In een klasse II BSC, het meest gebruikte type, zorgt een krachtige ventilator voor een neerwaartse (downflow) gefilterde luchtstroom over het werkoppervlak. Deze stroom creëert daardoor een steriele zone die het product beschermt.
Gelijktijdig wordt omgevingslucht via de frontopening naar binnen gezogen als inwaartse luchtstroom. Dit luchtgordijn voorkomt dat aerosolen of deeltjes uit de kast de laboratoriumruimte in gaan. Zo is ook de operator beschermd. Alle lucht, zowel de gerecirculeerde als de uitgeblazen, passeert een H14 HEPA-filter dat minimaal 99,995% van alle deeltjes vasthoudt. Bij een ULPA-filter is dit zelfs meer dan 99,9995%.
Bovendien is na installatie validatie conform EN 12469 verplicht. Hierbij worden luchtsnelheden, deeltjesretentie, alarmfuncties en afdichtingsintegriteit getest en gedocumenteerd. Periodieke hercertificering, doorgaans jaarlijks, is wettelijk vereist voor omgevingen met biologische agentia categorie 2 en hoger.
H14 HEPA-filters houden minimaal 99,995% van alle deeltjes vast en zijn geschikt voor vrijwel alle microbiologische toepassingen. ULPA-filters bieden echter hogere efficiëntie (meer dan 99,9995%) maar hebben meer luchtweerstand, wat leidt tot iets hoger energieverbruik en geluidsniveau. Kies ULPA uitsluitend als uw specifieke toepassing dit vereist, bijvoorbeeld bij werken met de allerkleinste virale deeltjes of nanopartikels.
Type A2 recirculeert 70% van de gefilterde lucht binnen de kast en blaast 30% via een HEPA-filter naar buiten. Dit is de standaard voor de meeste microbiologische toepassingen. Type B2 heeft daarentegen 100% exhaust naar buiten en is verplicht bij gebruik van vluchtige chemicaliën, organische oplosmiddelen of radionucliden, omdat deze stoffen zich bij recirculatie ophopen en gevaarlijke concentraties kunnen bereiken.
Flowkasten zijn leverbaar van 90 cm tot 180+ cm werkbreedte. Let bij langdurig gebruik op beenruimte, de hellingshoek van het frontpaneel, hoogte-instelbaarheid van het werkblad en het geluidsniveau (streef naar minder dan 56 dBA). De Nordic Labtech n-SAFE serie is specifiek ontworpen op ergonomisch gebruikscomfort bij langdurig laboratoriumwerk.
Het bereiden van cytostatica en CMR-verbindingen vereist een gecertificeerde drie-filter cyto-werkbank, conform de aanvullende norm DIN 12980. Een reguliere klasse II A2 kast biedt dan ook onvoldoende bescherming voor deze toepassingen. De Nordic Labtech n-SAFE Cyto en n-SAFE Premium Cyto kasten zijn speciaal voor deze toepassingen gecertificeerd.
Een overzicht van de vijf kasttypen op de meest kritische selectiecriteria, zodat u snel de juiste richting kunt bepalen.
| Criterium | Clean Bench | Klasse I | Klasse II A2 | Klasse II Cyto | Klasse III |
|---|---|---|---|---|---|
| Productbescherming | |||||
| Persoonsbescherming | MAX | ||||
| Omgevingsbescherming | MAX | ||||
| Geschikt voor cytostatica en CMR | |||||
| Max. bioveiligheidsniveau | BSL-1 | BSL-1/2/3 | BSL-1/2/3 | BSL-1/2/3 + cyto | BSL-3/4 |
| Aansluiting op afzuiging nodig | Nee | Ja | Nee (A2) / Ja (B2) | Ja (30% exhaust) | Ja |
| Toepasselijke norm | ISO 14644 | EN 12469 | EN 12469 | EN 12469 + DIN 12980 | EN 12469 |
| Typische toepassing | Steriel inenten, plantenlab | Afvalverwerking, open systemen | Microbiologie, celcultuur, diagnostiek | Ziekenhuisapotheek, oncologie | BSL-4 pathogenen, containment research |
Niet zeker welke kast past bij uw specifieke toepassing en risicocategorie? Onze specialisten adviseren u op basis van uw sampletype, werkwijze en geldende inperkingseisen.
Vraag persoonlijk advies aanPoly Temp Scientific bedient uiteenlopende sectoren met specifieke eisen aan biologische veiligheid en steriel werken. Herken uw situatie.
Ziekenhuislaboratoria werken dagelijks met bloed- en weefselmonsters, celculturen, virussen en bacteriën. Ziekenhuisapotheken bereiden bovendien cytostatica en verwerken cytotoxische geneesmiddelen. Veiligheid van personeel en patiënt staat daardoor voorop.
GMP-conforme steriele bereiding, virustesting en celkweek voor productontwikkeling vereisen volledig gevalideerde biologische veiligheidskasten. IQ/OQ-documentatie en complete audittrails zijn daarbij dagelijkse praktijk in de farma-sector.
Wetenschappelijk onderzoek vraagt om een breed spectrum aan kastsoorten: van een eenvoudige clean bench in het plantenlab tot een klasse III glovebox voor hoogrisico-virologie. COGEM-richtlijnen voor ggo-werk bepalen bovendien het minimale inperkingsniveau.
Zaad- en gewasonderzoek, plantenpathologisch onderzoek en het inenten van voedingsbodems vragen om steriele werkomstandigheden. Afhankelijk van de risicocategorie van het plantpathogeen bepaalt een clean bench of BSC klasse II de keuze.
Microbiologische voedselveiligheidsanalyses (Salmonella, Listeria, E. coli) worden uitgevoerd in biologische veiligheidskasten die voldoen aan de eisen voor werken met pathogene micro-organismen. Betrouwbare resultaten vereisen daarvoor steriele en veilige werkomstandigheden.
Kwaliteitscontrolelaboratoria van life science distributeurs verwerken en controleren biologische monsters bij binnenkomst en aflevering. Veilig werken en traceerbaarheid zijn daarbij cruciaal in de keten van geneesmiddelen en biologische producten.
Voordat u een biologische veiligheidskast kiest, dient u deze zes vragen te beantwoorden. Ze bepalen samen welk kasttype en welke configuratie het beste aansluit bij uw laboratoriumsituatie.
De meest fundamentele vraag: wilt u alleen het product beschermen (clean bench), uitsluitend uzelf en de omgeving (klasse I), uzelf én het product én de omgeving (klasse II), of is maximale containment vereist (klasse III)? Dit bepaalt direct welk kasttype in aanmerking komt.
De BSL-classificatie (1 t/m 4) of ML-inperkingsniveau van de organismen en stoffen waarmee u werkt, bepaalt de minimaal vereiste kastklasse. Controleer daarom uw RI&E, COGEM-richtlijnen voor ggo-werk en uw vergunningsvoorwaarden voor werken met biologische agentia categorie 2 en hoger.
Dan is een reguliere klasse II kast onvoldoende. U heeft een gecertificeerde drie-filter cyto-werkbank conform DIN 12980 nodig, of een type B2 met 100% exhaust. Verwar een flowkast bovendien nooit met een zuurkast: zij zijn fundamenteel verschillend en niet onderling uitwisselbaar.
Flowkasten zijn leverbaar van 90 cm tot 180+ cm werkbreedte. Bredere kasten bieden meer werkruimte voor complexe workflows maar vragen meer laboratoriumoppervlak. Overweeg bij langdurig gebruik ook de ergonomie: beenruimte, frontpaneel-hellingshoek en hoogte-instelbaarheid van het werkblad.
Klasse II type A2 kasten zijn stand-alone inzetbaar en vereisen geen aansluiting op centrale afzuiging. Type B2 en klasse I kasten vereisen dit echter wel. Bespreek de ventilatieaansluiting daarom altijd vooraf met uw faciliteitsbeheer om verrassingen bij de installatie te voorkomen.
Na installatie dient iedere biologische veiligheidskast gevalideerd te worden conform EN 12469, inclusief retentietest (KI-Discus), deeltjesmeting en luchtsnelheidsmeting. Periodieke hercertificering, doorgaans jaarlijks, is wettelijk vereist. Poly Temp regelt de complete validatie en documentatie voor u.
Laboratoria die werken met biologische agentia zijn gebonden aan strikte nationale en Europese normen en wetgeving. De juiste kast kiezen is dan ook pas de helft van het verhaal: validatie, periodieke keuring en correcte documentatie zijn even essentieel voor veiligheid, compliance en audits. Poly Temp begeleidt u door het volledige normerings- en validatietraject.
De centrale Europese norm voor alle klasse I, II en III biologische veiligheidskasten. Beschrijft prestatiecriteria, testmethoden bij ingebruikname (installatietest) en periodieke keuring (routinetest). Certificering vindt plaats door erkende instanties zoals TÜV Nord of het Franse LNE. Let op: kasten die "gebouwd zijn conform EN 12469" zonder daadwerkelijke certificering bieden geen garantie op voldoende bescherming.
DIN 12980 is de aanvullende norm voor drie-filter cyto-werkbanken (Safety Cabinets for handling cytostatic substances). Vereist naast EN 12469 voor iedere omgeving waar cytostatica, CMR-verbindingen of cytotoxische geneesmiddelen worden bereid of verwerkt. Ziekenhuisapotheken en farma productiefaciliteiten in Nederland zijn derhalve gehouden aan deze norm.
ISO 14644-1 definieert de internationale classificatie van luchtzuiverheid (ISO klasse 1 t/m 9). Een gecertificeerde klasse II BSC bereikt daardoor ISO klasse 5 in de werkruimte. Cyto-werkbanken met ULPA-filter bereiken zelfs ISO klasse 3. Relevant voor GMP-omgevingen en steriele bereidingsruimten.
Het Nederlandse Arbobesluit (artikelen 4.85 t/m 4.100) verplicht werkgevers tot een risicobeoordeling en het treffen van adequate inperkingsmaatregelen bij het werken met biologische agentia categorie 2 en hoger. Het gebruik van een gekeurde en gevalideerde biologische veiligheidskast is bijgevolg een directe verplichting voortvloeiend uit dit besluit.
Poly Temp Scientific regelt voor u de complete validatie, keuring en documentatie van uw flowkasten conform de geldende normen, bij installatie én bij periodieke hercertificering.
In Nederland zijn laboratoria die werken met genetisch gemodificeerde organismen (ggo's) gebonden aan COGEM-richtlijnen en het Besluit genetisch gemodificeerde organismen. Dit stelt directe eisen aan het type flowkast dat verplicht is.
Het COGEM (Commissie Genetische Modificatie) stelt in Nederland de richtlijnen vast voor het werken met ggo's, ingedeeld in vier ML-inperkingsniveaus (ML-I t/m ML-IV). Elk niveau stelt daardoor specifieke eisen aan de inrichting van het laboratorium en het type veiligheidskast dat verplicht is. Naast COGEM-richtlijnen gelden voor werk met pathogene micro-organismen ook de BSL-niveaus (Biosafety Level 1 t/m 4) uit de WHO-richtlijnen.
Werken met ggo's van de laagste risicocategorie, vergelijkbaar met BSL-1. Geen biologische veiligheidskast verplicht. Een laminaire clean bench volstaat voor toepassingen waarbij uitsluitend productbescherming gewenst is.
ML-II komt overeen met BSL-2 en omvat werken met ggo's waarbij beperkte verspreiding mogelijk is. Een gecertificeerde klasse II A2 biologische veiligheidskast is verplicht voor alle open handelingen met ggo's in deze categorie. Vandaar dat dit het meest voorkomende inperkingsniveau is in Nederlandse universiteitslaboratoria en ziekenhuislaboratoria.
ML-III valt onder hetzelfde risiconiveau als BSL-3 en betreft ggo's met potentieel ernstig risico voor mens of milieu. Vereist een speciaal ingerichte laboratoriumruimte met onderdruk, dubbele deuren en een klasse II B2 of klasse III biologische veiligheidskast. Bovendien is een vergunning van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) vereist.
ML-IV is het equivalent van BSL-4 en is uitsluitend toegestaan in speciaal gecertificeerde faciliteiten. Alle handelingen vinden uitsluitend plaats in een klasse III glovebox of in volledige sluitingspakken. Dergelijke faciliteiten zijn uiterst zeldzaam en slechts in enkele locaties in Europa beschikbaar.
Snel overzicht: welk bioveiligheidsniveau vereist welke minimale kastsoort?
Poly Temp Scientific biedt een volledig dienstenpakket voor flowkasten en biologische veiligheidskasten. Bovendien begeleiden onze gecertificeerde servicemonteurs u van advies en installatie tot EN 12469-validatie, periodiek onderhoud en filtervervanging. Zo borgt u niet alleen de veiligheid in uw laboratorium, maar ook de continuïteit van uw werkzaamheden.
Onafhankelijk advies over kasttype, klasse, merk en configuratie op basis van uw BSL-niveau, sector en inperkingseisen
Professionele plaatsing en inbedrijfstelling door onze monteurs, inclusief aansluiting op ventilatie waar vereist
Retentietest (KI-Discus), deeltjesmeting, luchtsnelheidsmeting, alarmtest en volledig validatierapport conform EN 12469
Veilige vervanging van verzadigde filters inclusief voorafgaande decontaminatie conform veiligheidsprotocollen
Jaarlijkse onderhoudsbeurten met hercertificering, zodat uw kast altijd voldoet aan de geldende normen en uw laboratorium auditklaar is
Bij storingen grijpen wij snel in om de veiligheid en continuïteit van uw laboratoriumwerkzaamheden te waarborgen
Poly Temp Scientific is officieel dealer van twee gespecialiseerde fabrikanten van flowkasten en biologische veiligheidskasten, beide toonaangevend in hun klasse.
Thermo Scientific (HeraSafe, Maxisafe, Heraguard ECO) staat wereldwijd bekend om zijn hoogwaardige veiligheidskasten voor farmaceutische en medische toepassingen, met nadruk op betrouwbaarheid, validatiemogelijkheden en lage totale eigendomskosten. Nordic Labtech (n-SAFE serie) onderscheidt zich daarentegen door innovatief Scandinavisch design, uitstekende ergonomie en een breed assortiment van klasse I t/m klasse III, inclusief gespecialiseerde cyto-werkbanken voor oncologische bereidingen.
Antwoorden op de meest gestelde vragen over de keuze, het gebruik, de normering en het onderhoud van flowkasten in Nederlandse laboratoria.
Een laminaire flowkast (clean bench) blaast gefilterde lucht over het werkoppervlak richting de gebruiker en beschermt uitsluitend het product. Een biologische veiligheidskast (BSC) combineert neerwaartse gefilterde lucht met een inwaartse luchtstroom en beschermt daardoor gelijktijdig de operator, het product en de omgeving. Een BSC is daarmee de enige keuze bij werken met potentieel infectieus materiaal.
Een clean bench is uitsluitend geschikt voor niet-infectieus materiaal: steriele voedingsbodems, plantmateriaal, niet-infectieuze celculturen of elektronische componenten. Zodra u echter werkt met potentieel pathogene micro-organismen, virussen, cellijnen van humane of dierlijke oorsprong, of bloed- en weefselmonsters, is een gecertificeerde klasse II BSC wettelijk vereist.
Type A2 recirculeert 70% van de gefilterde lucht intern en blaast 30% naar buiten via HEPA-filter. Dit is de standaard voor de meeste microbiologische toepassingen en vereist geen aansluiting op centrale afzuiging. Type B2 heeft daarentegen 100% exhaust naar buiten, verplicht bij gebruik van vluchtige chemicaliën, organische oplosmiddelen of radionucliden, omdat deze stoffen zich bij recirculatie ophopen tot gevaarlijke concentraties.
Een gecertificeerde cyto-werkbank conform DIN 12980 is verplicht bij de bereiding, verwerking of manipulatie van cytostatica, CMR-verbindingen en cytotoxische geneesmiddelen. Een reguliere klasse II A2 kast biedt dan ook onvoldoende bescherming voor deze toepassingen. In ziekenhuisapotheken en farma productiefaciliteiten in Nederland is dit bijgevolg een wettelijke verplichting.
Na installatie is een initiële validatietest conform EN 12469 vereist. Vervolgens is jaarlijkse periodieke hercertificering (routine maintenance testing) de standaard voor omgevingen die werken met biologische agentia categorie 2 en hoger. Bij verplaatsing van de kast, na filtervervanging of na onderhoud aan het luchtbehandelingssysteem is bovendien altijd een hervalidatie vereist.
Een H14 HEPA-filter houdt minimaal 99,995% van alle deeltjes vast en is geschikt voor vrijwel alle microbiologische toepassingen inclusief virologie. Een ULPA-filter biedt echter hogere efficiëntie (meer dan 99,9995%) maar heeft meer luchtweerstand, wat leidt tot hoger energieverbruik en iets meer geluid. Kies ULPA uitsluitend als uw specifieke protocol of de allerkleinste virale deeltjes dit vereisen.
Nee, dit zijn fundamenteel verschillende apparaten met volledig verschillende principes en toepassingen. Een zuurkast zuigt chemische dampen en gassen af via mechanische ventilatie en is daardoor bedoeld voor werken met gevaarlijke chemische stoffen. Een flowkast gebruikt gefilterde laminaire luchtstromen voor biologische veiligheid. Beide mogen dan ook nooit worden uitgewisseld voor elkaars toepassing.
De Nordic Labtech n-SAFE serie omvat kasten voor elk bioveiligheidsniveau: n-SAFE (klasse I), n-SAFE Premium (klasse II), n-SAFE Pro (microbiologisch klasse II), n-SAFE Cyto en n-SAFE Premium Cyto (drie-filter cyto-werkbanken), n-SAFE B2 (klasse II B2 met 100% exhaust), n-SAFE Sterile, n-Safe XL (extra grote werkruimte), n-Safe Horizontal (open laminaire flowkast) en n-SAFE klasse III glovebox.
Een EN 12469 validatie omvat minimaal een retentietest (KI-Discus test conform ISO 14698-1) om de biologische veiligheid te bevestigen, deeltjesmetingen conform ISO 14644-3, en luchtsnelheidsmetingen op de frontopening en in de werkruimte. Daarnaast worden alarmtests (visueel en akoestisch) en een lektest op HEPA-filter en behuizing uitgevoerd. U ontvangt vervolgens een volledig rapport met meetresultaten, kalibratiecertificaten en conclusies.
Ja. Poly Temp Scientific adviseert u over de kastkeuze die past bij uw specifieke ML-inperkingsniveau (ML-I t/m ML-IV) en uw COGEM-vergunningsvoorwaarden. Wij bieden daarbij bovendien de benodigde validatiedocumentatie die u bij inspectie en audits kunt overleggen. Neem contact op voor een adviesgesprek op maat.
Van clean bench tot Klasse III glovebox: onze specialisten adviseren u over het kasttype dat past bij uw bioveiligheidsniveau, sector en inperkingseisen. Wij regelen installatie, validatie en onderhoud.
'%3E%3Cpath d='M0,0 v30 h60 v-30 z' fill='%23012169'/%3E%3Cpath d='M0,0 L60,30 M60,0 L0,30' stroke='%23fff' stroke-width='6'/%3E%3Cpath d='M0,0 L60,30 M60,0 L0,30' clip-path='url(%23t)' stroke='%23C8102E' stroke-width='4'/%3E%3Cpath d='M30,0 v30 M0,15 h60' stroke='%23fff' stroke-width='10'/%3E%3Cpath d='M30,0 v30 M0,15 h60' stroke='%23C8102E' stroke-width='6'/%3E%3C/g%3E%3C/svg%3E)